واژه‌نامه

تقسیم اختیار میان قوهٔ مقننه، مجریه و قضائیه برای جلوگیری از تمرکز قدرت در یک نهاد.

تقسیم رسمی اختیار میان دولت مرکزی و واحدهای منطقه‌ای که هرکدام حوزهٔ مستقل تصمیم‌گیری دارند.

سیستم انتخاباتی که کرسی‌های مجلس را متناسب با سهم آرای هر حزب تقسیم می‌کند.

کاندیدای دارای بیشترین رأی در هر حوزه برنده می‌شود، حتی بدون اکثریت مطلق.

ابزار پارلمانی برای برکناری دولت با رأی اکثریت نمایندگان.

اختیار دادگاه برای باطل کردن قانون یا اقدام دولتی مغایر با قانون اساسی.

هر نهاد یا فرد که می‌تواند مانع تغییر وضع موجود شود؛ افزایش شمار این بازیگران، تغییر سیاست را دشوارتر می‌کند.

تضعیف تدریجی نظارت‌ها توسط قوهٔ مجریهٔ منتخب، بدون کودتا یا لغو رسمی انتخابات.

نظامی با انتخابات چندحزبی واقعی که میدان رقابت به‌شدت به نفع حزب حاکم کج است.

کاهش تدریجی کیفیت دموکراسی از درون، معمولاً با حفظ ظاهر نهادهای انتخاباتی.

مقامی با کارکرد نمادین که اختیار اجرایی روزمره ندارد.

دولتی که بدون اکثریت مطلق در پارلمان، با تحمل ضمنی احزاب دیگر ادامه می‌یابد.

اتحاد چند حزب برای تشکیل اکثریت پارلمانی و دولت مشترک.

پایان زودهنگام دورهٔ مجلس و فراخوان انتخابات جدید.

فرایند رسمی اتهام و برکناری یک مقام (اغلب رئیس‌جمهور) توسط مجلس یا نهاد ویژه.

دستور رئیس کشور یا دولت که بدون تصویب مجلس اجرا می‌شود؛ حدودش نظام به نظام فرق دارد.

حداقل درصد آرای لازم برای ورود حزب به مجلس در نظام تناسبی.

انتقال واقعی قدرت اجرایی از یک حزب/فرد به رقیب از طریق انتخابات.

سازمان تخصصی (کمیسیون انتخابات، دیوان محاسبات، نهاد ضدفساد) که باید فارغ از فشار سیاسی روزمره کار کند.

رسانهٔ دولتی مستقیماً زیر کنترل دولت است؛ رسانهٔ عمومی با تأمین مالی مستقل و هیئت نظارتی بی‌طرف اداره می‌شود.

اصل اینکه تصمیم نهایی دربارهٔ کاربرد نیروی مسلح با مقام‌های منتخب غیرنظامی باشد.

تصرف قدرت فوق‌قانونی توسط مقامی که خودش از مسیر قانونی به قدرت رسیده، مثلاً منحل‌کردن غیرقانونی مجلس.

پذیرش عمومی حق حکومت‌کردن یک نهاد یا فرد، فارغ از مسیر رسیدنش به قدرت.

اصل اینکه هیچ فرد یا نهادی — از جمله حکومت — بالاتر از قانون نیست.

تقسیم واحدهای فدرال بر اساس مرزهای قومی/زبانی به‌جای مرزهای اداری صرف.

مجلسی متشکل از دو اتاق که معمولاً هرکدام اختیارات متفاوتی دارند.

حفاظت قانونی نمایندگان از پیگرد قضایی برای اقدامات مرتبط با وظیفهٔ نمایندگی.

رأی‌گیری مستقیم مردم روی یک پرسش سیاستی یا قانون اساسی مشخص، جدا از انتخاب نماینده.

رقابت جناح‌ها یا کاندیداهای مختلف درون یک حزب واحد برای کسب مقام یا نامزدی.

روندی که در آن نهاد ناظر (دادگاه، رسانه، کمیسیون انتخابات) عملاً کنترلش به دست بازیگری می‌افتد که باید نظارتش کند.

اصل قدرت مطلق و محدود‌نشدهٔ دولت در حکومت. همچنین به کل‌نگری سیاسی معروف است.

نظریهٔ سیاسی که جامعهٔ روستایی و کشاورزی را برتر از جامعهٔ شهری می‌داند و کشاورزی را سبک‌زندگی‌ای مؤثر بر ارزش‌های اجتماعی می‌بیند.

لغو اقتدار دولتی، در صورت لزوم از طریق خشونت، و تبدیل جامعه به مبنای همکاری‌های داوطلبانه.

سیاستی از تفکیک نژادی که پس از پیروزی حزب ملی در افریقای جنوبی سال ۱۹۴۸ اجرا شد.

عضو دستگاه حزب کمونیست که بدون نقادی از دستورات پیروی می‌کند. امروزه این واژه به‌عنوان توصیفی تحقیرآمیز برای متعصب حزبی استفاده می‌شود.

جامعه یا دولتی که قدرت نامحدود در دست یک فرد منفرد است.

رویکرد به وضعیت یا موضوعی که احزاب سیاسی معمولاً مخالف یکدیگر بر سر آن توافق دارند.

واژهٔ روسی به معنای «اکثریت»؛ جناحی از حزب سوسیالئ‌دموکراتی روس که در ۱۹۰۳ از جناح منشویک جدا شد و پس از ۱۹۱۷ به حزب کمونیست شوروی تبدیل شد.

در مارکسیسم، طبقه‌ای که مالک وسایل تولید است و درآمد خود را از مالکیت این وسایل، نه از دستمزد کار، کسب می‌کند.

نظام اقتصادی مبتنی بر نیروهای بازار، با سرمایه‌گذاری خصوصی و مالکیت خصوصی از وسایل تولید و توزیع یک کشور.

نظریهٔ سیاسی که کنترل جمعی یا اجتماعی بر نهادهای اقتصادی و وسایل تولید را بر مالکیت فردی ترجیح می‌دهد.

ادعای دولتی برای حاکمیت بر سرزمین‌های جدید. با رابطهٔ نابرابر قدرت بین استعماركنندگان و جمعیت محلی مشخص می‌شود.

نظام حقوقی که نه بر اساس متون قانونی و نه قانون اساسی، بلکه بر اساس سوابق دادرسی و اجماع فقهی تاریخی استوار است.

ایدئولوژی‌ای که حذف مالکیت خصوصی در برابر مالکیت جمعی را پیشنهاد می‌کند، بر پایهٔ منشور سیاسی کارل مارکس و فریدریش انگلس سال ۱۸۴۸.

سیستمی فلسفی مبتنی بر آموزه‌های کنفوشیوس که بر اهمیت سلسله‌مراتب، وفاداری خاندگی و شخصی، و ارتقای اخلاقی فردی تأکید می‌کند.

موضع سیاسی که تغییرات رادیکال در جامعه را مخالف است. محافظه‌کاران می‌توانند سیاست‌های گسترده‌ای از جمله حفظ آزادی اقتصادی، کارآفرینی، بازارهای آزاد، مالکیت خصوصی، خصوصی‌سازی و کاهش دخالت دولت را دنبال کنند.

نظام حکومتی که از قانون اساسی پیروی می‌کند—مجموعه‌ای نوشتاری از اصول و قوانین بنیادی یک ملت.

شکل حکومتی که در آن قدرت عالی در دست مردم یا نمایندگان انتخاب‌شدهٔ آن‌ها است.

نظریه‌ای که کشورهای ثروتمند در نیمکرهٔ شمالی رابطهٔ استعماری جدیدی با کشورهای نیمکرهٔ جنوبی برقرار کردند و کشورهای کم‌توسعه‌یافته را در وابستگی نگاه داشتند.

حاکمی با قدرت مطلق که معمولاً آن را به طور ظالمانه و سوء‌استفاده‌آمیز اعمال می‌کند.

حاکم مطلق، به‌خصوص کسی که کنترل مطلق را بدون رضایت آزادانهٔ مردم به دست می‌گیرد و ممکن است قدرت را سرکوب‌کننده اعمال کند.

حکومت توسط مردم در واقع، نه صرفاً در اصل—شهروندان در هر مسئله‌ای که آن‌ها را تأثیر می‌دهد رأی می‌دهند—همانطور که در آتن باستان اجرا می‌شد.

نظریه‌ای که معتقد است پادشاه مشروعیت خود را از خدا کسب می‌کند و تابع هیچ اقتدار زمینی نیست.

جامعهٔ فرضی‌ای که با شرایط بدبختی، سرکوب و ناکارآمدی اساسی مشخص می‌شود. بر خلاف یوتوپیا که جامعه‌ای ایده‌آل است.

باور این‌که سیاست جهانی بر اساس ساختار اقتصادی و نحوهٔ سازماندهی درآمدها و منابع تعیین می‌شود.

در سیاست سبز، فلسفهٔ ایکولوژیکی آرنه نیس که هماهنگی یا تعادل ایکولوژیکی را پیشنهاد می‌کند.

فلسفه‌ای که برابری اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را دنبال می‌کند.

باور این‌که جامعه باید توسط گروهی نخبه از افراد حکومت‌شود.

همچنین به عنوان «عصر تعقل» شناخته می‌شود؛ دورهٔ پیشرفت‌های فکری در قرن هجدهم که شامل پرسش‌های درباب درک‌های مذهبی جهان و اعمال عقل بود.

هرگونه نظریهٔ سیاسی که سیاست‌های یا اقدامات سازش‌ناپذیر را ترجیح می‌دهد.

جنبش بریتانیایی که معتقد بود سوسیالیسم باید به‌تدریج از طریق تعلیم و پذیرش تغییرات قانونی تدریجی معرفی شود.

ایدئولوژی ملی‌گرایانه‌ای که با رهبری قوی، تأکید بر هویت جمعی و استفاده از خشونت یا جنگ برای پیشبرد منافع دولت مشخص می‌شود. اصطلاح از کلمهٔ ایتالیایی fascio—بسته‌ای از چوب‌ها—برای نشان دادن هویت جمعی ناشی می‌شود.

نظام سیاسی قرون وسطایی که از واحدهای جغرافیایی کوچک—مانند امارات یا دوکی‌ها—که توسط اشراف حکومت می‌شدند، تشکیل می‌شد.

نهاد نظری‌ای متشکل از رسانه و سایر اشکال مطبوعات. اصطلاح از سه «سردی»—طبقات مردم—ناشی می‌شود که تا اواخر قرن هجدهم توسط مجمع تشریعی فرانسه شناخته می‌شد: کلیسا، اشراف و شهری‌ها.

پایبندی سختگیرانه به و ایمان به اصول مذهبی.

واژهٔ روسی به معنای «شفافیت»؛ سیاستی که توسط میخائیل گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی معرفی شد که دولت را به مسئولیت‌پذیری و بررسی بیشتر متعهد کرد.

ایدئولوژی متمرکز بر ساخت جامعه‌ای پایدار از نظر ایکولوژیکی.

حق فردی متهم برای حضور شخصی در دادگاه و شنیدن دلایل بازداشت و محاکمه، قبل از هرگونه مجازات یا حبس دراز‌مدت.

سیاست گسترش حاکمیت یک ملت از طریق دخالت مستقیم در امور کشورهای دیگر و تصرف سرزمین و تسخیر ملل در ساخت امپراتوری.

سیاست خروج یک ملت از اتحادهای نظامی، توافق‌های بین‌المللی و گاهی اوقات حتی تجارت بین‌المللی.

دسته، جناح یا گروه، اغلب نظامی، که پس از سرنگونی حکومت به قدرت می‌رسد.

دستورالعمل اخلاقی نظامی متشکل از «Jus ad bellum»—لاتین به معنای «حق برای جنگ»—نیاز به مبنای اخلاقی و قانونی برای جنگ، و «Jus in bello»—لاتین به معنای «عدالت در جنگ»—نیاز به رفتار اخلاقی در جنگ.

فساد سیاسی و دولتی که در آن سیاستمداران، بوروکرات‌ها و دوستان محافظت‌شده آن‌ها قدرت را برای منفعت شخصی خود اعمال می‌کنند. از یونانی به معنای «سلطهٔ دزدان».

ایدئولوژی «چپ» سیاسی. با رویکرد مداخله‌جویانه در رفاه اجتماعی و دیدگاه جهانی‌ مشخص می‌شود. مفهوم در قرن هجدهم فرانسه نشأت گرفت، زمانی که اشرافی که می‌خواستند شرایط دهقانان را بهتر کنند در سمت چپ پادشاه نشستند.

فلسفهٔ سیاسی منطقی‌گرایی که در چین در دورهٔ ایالت‌های جنگجو پذیرفته شد و بر اهمیت حفظ حقوق و نظم، در صورت لزوم با استفاده از تنبیه سخت تأکید می‌کرد.

ایدئولوژی سیاسی که بر حقوق و آزادی‌های افراد تأکید می‌کند. لیبرال‌ها می‌توانند طیف گسترده‌ای از سیاست‌ها از جمله دفاع از تجارت آزاد، آزادی بیان و آزادی انجمن مذهبی را پذیرا شوند.

فلسفه‌ای که از قرن هجدهم نشأت می‌گیرد و حقوق فرد را بر حقوق دولت یا کلیسا ترجیح می‌دهد، مخالف استبدادگرایی و حق الهی پادشاهان.

حمایت از آزادی و اراده آزاد. می‌تواند در چپ و راست سیاسی یافت شود و شامل باورهایی مانند خود‌اتکایی، تعقل و عدم‌تدخل دولت در امور اقتصادی و شخصی است.

فعالیت سیاسی که هوشیارانه، آمیخته با تشکک و فرصت‌طلبانه است. از نیکولو ماکیاولی، نظریه‌پرداز سیاسی فلورنسی قرن شانزدهم.

شکل‌ی از مارکسیسم-لنینیسم برگرفته از آموزه‌های مائو زدونگ. مرکزی‌ترین اصل این است که دهقانی کشاورزی می‌تواند جای طبقهٔ کارگری را برای حمایت از انقلاب بگیرد.

مرحله‌ای از توسعهٔ اقتصادی که مارکس معتقد بود مرحله‌ای ضروری در انتقال از سرمایه‌داری به کمونیسم است.

فلسفه‌ای زیربنایی نوشته‌های کارل مارکس که پیشنهاد می‌کند ترتیب اقتصادی جامعه روابط سیاسی و اجتماعی را در آن تعیین می‌کند.

ایدئولوژی‌ای مبتنی بر نظریات کارل مارکس و ولادیمیر لنین که برای ایجاد جامعهٔ کمونیستی بین‌المللی فراخوان می‌کند.

باور این‌که حاکمان باید بر اساس توانایی، نه ثروت یا تبار انتخاب شوند.

فلسفه‌ای مبتنی بر تصور این‌که اخلاقیات باید راهنمای مطلق کنش‌های انسانی، به‌خصوص در حقوق بین‌الملل باشد.

همکاری کشورهای متعدد در روابط بین‌المللی. نقطه مقابل یک‌جانبه‌گری.

وفاداری و اختصاص به ملت میهن و باور سیاسی این‌که منافع آن باید هدف بنیادی سیاست باشد.

مفهومی که قوانین مثبت و عادلانه بر «قانون برتر» استوار هستند—در اصل توسط توماس آکویناس به عنوان منعکس‌کنندهٔ قانون‌های جاودانی خدا که جهان را راهنمایی می‌کند تعریف شد—که توسط عقل مشترک در اکثر مردم شهادت می‌شود.

موضع ایدئولوژیکی همبستگی بر مبنای هویت مشترک سیاه‌فریقایی که توسط روشن‌فکران فرانسوی در دهلوی ۱۹۳۰ در پاسخ به نژادپرستی استعمار فرانسه توسعه یافت.

شکل حکومتی که در آن قدرت در دست گروهی کوچک است و معمولاً برای منفعت آن‌ها اعمال می‌شود، معمولاً به ضرر جمعیت عام.

مخالفت و کمپین علیه جنگ و خشونت به‌عنوان ابزار حل منازعات، معمولاً بر مبنای دلایل مذهبی یا اخلاقی. اصطلاح توسط فعال صلح فرانسوی امیل آرنود ایجاد شد.

طرفدار کامل رهبر، حزب یا موضوع سیاسی خاصی که معمولاً وفاداری بی‌پرسش از خود نشان می‌دهد.

بازسازی سیاسی، بوروکراتیک یا اقتصادی نظام یا سازمان. از روسی به معنای «بازسازی»؛ ابتدا توسط میخائیل گورباچف برای توصیف اصلاحات سیستم کمونیستی استفاده شد.

باور در جامعه‌ای که گروه‌های اجتماعی و نژادی متنوع می‌توانند فرهنگ‌های سنتی و منافع خود را درکنار یکدیگر و به آزادی بیان کنند.

حکومتی که توسط یا تا حد زیادی تحت تأثیر ثروتمندان جامعه است.

نظریه‌ای که اقتدار سیاسی حاکم در دست و برابر میان شهروندان یک دولت است که این اقتدار را به دولت، حکومت آن و رهبران سیاسی ارائه می‌دهند.

دکتری پیشرفت سیاسی میانه رو به سمت شرایط بهتر در حکومت و جامعه.

در نظریهٔ مارکسی، کارگران یک ملت که مالکیتی ندارند و باید برای زندگی کار خود را بفروشند. مارکس معتقد بود که حتمی است که پرولتاریا برخاسته و سرمایه‌داران را سرنگون کند و سیستم کمونیستی برپا کند.

حمایت از تغییرات بنیادی و شدید برای دستیابی به اهداف سیاسی. همچنین به باورهایی اشاره می‌کند که انحراف قابل‌توجهی از باورهای رایج یا موضعات سنتی دارند.

جهتگیری سیاسی که مخالف تغییرات اجتماعی رادیکال است و به جای آن بازگشت به نظام سیاسی یا اجتماعی پیشین را ترجیح می‌دهد.

سیاست عملی و واقع‌گرایانه که بر اساس منافع ملی تعریف‌شده است، بیشتر از آن‌که توسط ایدئولوژی یا اهداف اخلاقی حاکم شود.

باور این‌که جمهوری—دولتی بدون پادشاه که قدرت در دست مردم قرار دارد و توسط نمایندگان انتخاب‌شدهٔ آن‌ها اعمال می‌شود—بهترین شکل حکومت است.

ایدئولوژی «راست» سیاسی که به‌طور کلی به نفع نگرش محافظه‌کار و طرفدار بازار تعریف می‌شود، ترجیح برای حقوق فردی بر حکومت مداخله‌جو، و ملی‌گرایی.

باور در ضرورت جدایی نژادهای مختلف، طبقات یا گروه‌های قومی از یکدیگر.

مجموعهٔ قوانین الهی در اسلام که زندگی مذهبی و سکولار مسلمانان را حاکم می‌کند. برخی مسلمانان استدلال می‌کنند که شریعت تنها مبنای قانونی مشروع است.

توافق واقعی یا نظری بین افراد برای تشکیل جامعهٔ سازمان‌یافته، یا بین افراد و حاکم برای تعریف محدودیت، حقوق و وظایف هرکدام.

جنبشی سیاسی اصلاحی که انتقال تدریجی از سرمایه‌داری به سوسیالیسم از طریق روش‌های صلح‌آمیز و دموکراتیک را پیشنهاد می‌کند.

ایدئولوژی و روش حکومتی که مالکیت و تنظیم دولتی صنعت و کنترل مرکزی بر تخصیص منابع را به جای اجازه دادن به نیروهای بازار پیشنهاد می‌کند.

قدرت عالی همانطور که توسط دولتی خودمختار یا حاکم مستقل اعمال می‌شود، فارغ از هرگونه نفوذ یا کنترل خارجی.

در نظریهٔ قرارداد اجتماعی، شرط فرضی که پیش از ظهور حکومت سازمان‌یافته وجود داشت.

حق رأی دادن در انتخابات یا رفراندوم. حق رأی جهانی به حق رأی شهروندان صرف‌نظر از جنسیت، نژاد، وضعیت اجتماعی یا ثروت اشاره می‌کند.

ایدئولوژی اوایل قرن بیستم که تصرف وسایل تولید از طریق اعتصاب عمومی کارگران و سازماندهی تولید درون فدراسیون تشکل‌های محلی را پیشنهاد می‌کرد. به‌خصوص در فرانسه و اسپانیا محبوب بود.

نظام حکومتی که توسط کاهنان یا یک فرد خود‌خوانده‌ای «خدای زنده» سازمان‌یافته و رهبری می‌شود، معمولاً بر اساس نظریهٔ مذهبی یا ادعای مداخلهٔ الهی.

رژیمی که حقوق فرد را به نفع منافع دولت تابع می‌کند، از طریق کنترل امور سیاسی و اقتصادی و تجویز نگرش‌ها، ارزش‌ها و باورهای جمعیت.

هرگونه اقدام انجام‌شده به طریقی یک‌طرفه. در سیاست، اغلب کشورهایی را توصیف می‌کند که امور خارجی را به طریقی فردی برگزار می‌کنند، با مشورهٔ کمینه با دیگر کشورها.

شاخه‌ای از فلسفهٔ اجتماعی توسط جرمی بنتام توسعه یافت که بهترین سیاست در هر لحظه‌ای سیاستی است که بیشترین خوشبختی را برای بیشترین تعداد مردم فراهم می‌کند.

مکان ایده‌آلی کاملاً بهتر. در سیاست، «یوتوپیا» برای هر سیستم که هدف آن ایجاد جامعه‌ای ایده‌آل است اعمال می‌شود.

حق رأی دادن زنان بر بنیاد برابر با مردان، همانطور که در اوایل قرن بیستم توسط فعالانی مانند «suffragettes» تبلیغ می‌شد.