درباره
About
سازوکار قدرت یک شیء فکری است، نه خبر، نه دانشنامه، نه پروپاگاندا.
هدف این تجربه این نیست که به بازدیدکننده بگوید چه فکری دربارهٔ سیاست داشته باشد. هدف این است که نشان دهد قدرت چگونه میان افراد و نهادها حرکت میکند، محدود میشود، یا متمرکز میماند.
اصل بیطرفی: بهجای قضاوت اخلاقی روی اسم نظامها، سازوکار نهادی را نشان میدهیم. مثلاً بهجای «دموکراسی خوب است»، میگوییم انتخابات رقابتی مسیری برای کنار گذاشتن حاکمان میسازد. ایران در همان چارچوب مقایسهای کنار افغانستان، ویتنام، میانمار، ونزوئلا و مجارستان بررسی میشود — نه بهعنوان استثنا، بلکه بهعنوان یک مورد از مجموعهٔ نهادها.
روش آموزشی در هر بخش: سؤال، تصویر شهودی، توضیح کوتاه، نمونه، بدهبستان، و یک آزمایش کوچک.
کاری داوطلبانه از دانیال کشانی و کیوبکس
تقدیم به زن ناشناس ۱۲۷۶۰ که نمیگذاریم در قلبمان ناشناس بماند. و به سارینا اسماعیلزاده.
منابع مفهومی
مسائل گذار دموکراتیک و تثبیت
Problems of Democratic Transition and Consolidation (Linz & Stepan)
چارچوب مقایسهٔ رژیمها و نهادهای محدودکنندهٔ قدرت اجرایی.
الگوهای دموکراسی
Patterns of Democracy (Lijphart)
تمایز نظامهای اکثریتی و توافقی؛ قدرت قانونگذاری و تمرکز اجرایی.
رئیسانجمهور و مجالس
Presidents and Assemblies (Shugart & Carey)
طبقهبندی ریاستی، پارلمانی و نیمهریاستی بر اساس رابطهٔ قوا.
پایداری قوانین اساسی
The Endurance of National Constitutions (Elkins, Ginsburg & Melton)
تفاوت متن قانون اساسی با سازوکارهای اجرایی شدن آن.
کدبوک دموکراسیهای متنوع (V-Dem)
V-Dem Codebook
شاخصهای چندبُعدی رقابت انتخاباتی، رسانه و محدودیت اجرایی.
راهنمای پروژهٔ پالیتی
Polity Project User Manual
مقیاسهای تاریخی رقابت سیاسی و محدودیت قدرت اجرایی.
قانون اساسی ایالات متحده
Constitution of the United States
نمونهٔ متن اولیه برای تفکیک قوا و فدرالیسم.
قانون اساسی آلمان (Grundgesetz)
Basic Law for the Federal Republic of Germany
نمونهٔ جمهوری پارلمانی فدرال با دادگاه قانون اساسی قوی.
بازیگران وتو
Veto Players: How Political Institutions Work (Tsebelis)
چارچوب تحلیل نهادها بر اساس شمار و فاصلهٔ ایدئولوژیک بازیگرانی که میتوانند مانع تغییر وضع موجود شوند.
اقتدارگرایی رقابتی
Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War (Levitsky & Way)
چارچوب تمایز نظامهای ترکیبی که انتخابات رقابتی واقعی برگزار میکنند اما اساساً اقتدارگرا میمانند.
افول دموکراتیک
On Democratic Backsliding (Bermeo)
مفهوم «تمرکزگرایی اجرایی» بهعنوان شکل غالب افول دموکراتیک معاصر، در تمایز با کودتای کلاسیک.
گزارشهای سالانهٔ کشوری فریدمهاوس
Freedom in the World 2026 — Country Reports (Freedom House)
نمرهٔ آزادی جهانی ۰ تا ۱۰۰ برای سال تقویمی ۲۰۲۵؛ منبع لایهٔ آزادی سیاسی در نقشهٔ همسایگان.
شاخصهای حکمرانی جهانی بانک جهانی
Worldwide Governance Indicators, 2025 Revision (World Bank)
برآورد ۲۰۲۴ برای ثبات سیاسی و کیفیت تنظیمگری؛ مقیاس تقریبی ۲٫۵− تا ۲٫۵+.
بعد از این
تجربه
مسیر هدایتشده؛ از برچسب نظام تا جریان واقعی قدرت.·۱۰ تا ۳۰ دقیقه